Erasmus en de woordfeesten
Erasmus verbleef van 31 mei tot 28 oktober 1523 in Anderlecht. In zijn beroemde Colloquia — de Convivia, verschenen vanaf 1518 — beschrijft hij luisterrijke woordfeesten waarin geestelijk voedsel belangrijker is dan het tafelgenot.
Platina en het eerlijke genot
Zijn oudere tijdgenoot Bartolomeo Sacchi, bijgenaamd Platina en prefect van de Vaticaanse Bibliotheek, schonk meer aandacht aan aardse voeding. De honesta voluptate et valetudine bundelt tientallen recepten, grotendeels ontleend aan het Libro de arte coquinaria van meester Martino, en verbindt ze met dieetkundige voorschriften.
Dit eerste grote gedrukte kookboek verscheen rond 1473–1475 in Rome en werd herdrukt in Venetië, Leuven, Straatsburg, Keulen, Parijs en Bazel. De Italiaanse, Franse en Duitse vertalingen konden Erasmus, reiziger door heel Europa, nauwelijks ontgaan.
Jean-Louis Flandrin en de herinnering aan Platina
Professor Jean-Louis Flandrin, grondlegger van de historische gastronomie aan de Université Paris VIII, bewonderde Platina diep. Hij gebruikte diens verfranste naam zelfs als pseudoniem voor zijn gastronomische beschouwingen, later gebundeld in Chronique de Platine (1992).
De bron van de recepten
De recepten kwamen hoofdzakelijk uit de Franse versie van De honesta voluptate, onder leiding van Didier Cristol en in 1505 in Lyon verschenen als Le livre de honneste volupté et santé, ook Platine en françois genoemd. Een herdruk uit 2003 bevatte een postuum voorwoord van Flandrin, aangevuld door Silvano Serventi.
« Waarover ik spreek, is het genot waarnaar de menselijke natuur streeft: matigheid en maat. »
Een humanistische tafel
Platina beschrijft een tafel bezaaid met bloemen, geurbranders en groen op de vloer. Witte tafellakens, broodzoutvaten, ronde broodjes, persoonlijke snijplanken, gedeelde kommen, tin, majolica, kannen en bekers vormen het servies.
Volgens Erasmus beschikt iedere gast over een mes. De lepel voor vloeibare gerechten gaat nog van hand tot hand en moet na elk gebruik zorgvuldig worden afgeveegd — een gebruik dat ver afstaat van onze individuele, sterk gehygiëniseerde wereld.
